بدنش بزنند و بتواند آن را تحمّل كند از ضغث اولى و بهتر است و بايد توجّه داشت پس از اجراء حدّ بر و چه با ضغث و چه بنحو تخفيف در صورتى كه حالش بهبودى يافت اعاده حدّ بر او لازم نيست . تنبيه و تبصره ظاهرا حكم اين است كه در ضغث همين كه مسمّاى [ مضروب به ] فراهم گردد و با آن مريض را مورد عقوبت قرار دهند كفايت مىكند مشروط به اينكه اجمالا درد و الم در مريض ايجاد شود اگرچه آحاد و اجزاء مجموعه فراهم شده بطورى باشند كه به تنهائى اگر به مريض بزنند دردآور نباشند مثل چوبهاى جاروب كه اگر هركدام را به تنهائى و دانه‌دانه به مريض بزنند هيچ احساس درد در او پيدا نمىشود ولى مجموعه صدتائى آن را وقتى يك بار بوى بزنند موجب درد مىگردد . و در روايتى آمده است كه حضرت نبوىّ صلّى اللّه عليه و آله و سلّم همين عمل را درباره مريبضى كه مرتكب زناء شده بود اجراء فرمودند ، و كيفيّت آن چنين بود كه با خوشه خشك شده‌اى از خرما كه در آن صد رشته باريك همچون ساقه‌هاى نازك انگور بود با يك ضربت به بدن مريض زدند . سپس شارح ( ره ) مىفرماين : لازم بتذكر است اگر مصلح مقتضى تأخير حدّ بوده تا مريض بهبودى پيدا كند و بعد از آن اقامه حدّ تام بر وى شود بايد همين كار را كرده و عجالتا حدّش را تأخير بياندازند . و آنچه از مولانا امير المؤمنين عليه السلام در اين باب روايت شده